De Volksvertegenwoordiger: Obama campagne: een militaire operatie

obama1Verschenen in: De Volksvertegenwoordiger
Interview met: Kirsten Verdel

Ze werkte in 2007 als enige buitenlander op het landelijke hoofdkwartier van de democratische Partij en maakte de iconische verkiezing van Barack obama als president van dichtbij mee. er zijn dus in Nederland maar weinig mensen die zoveel van campagnevoeren weten als Kirsten Verdel. “Het is een militaire operatie: je moet telkens dóór.”

Als Nederlandse media een Obamakenner zoeken, stuiten ze al snel op Kirsten Verdel. De 35-jarige politica en bestuurskundige maakte de huidige president van de Verenigde Staten van dichtbij mee toen ze in 2007 in zijn campagneteam belandde en de bloedstollende verkiezingsrace van heel dichtbij meemaakte.

Hoe Obama in het echt is? Ze lacht. “Eigenlijk vond ik dat niet eens zo heel speciaal. ik heb in die periode zo enorm veel be- langrijke en bekende mensen de ontmoet: de Clintons, Bush, Kissinger.” Wat wel indruk maakte, was de ontmoeting met advocaat robert Kennedy jr, zoon van de vermoorde senator en neef van de vermoorde president. “Dat is toch de zoon van mijn grote politieke held. Het was heel bijzonder om hem in de ogen te kijken. Daar stond ik echt even van te shaken.”

Professionele aanpak
Verdel studeerde bestuurskunde in rotterdam, werkte op het ministerie van Binnenlandse Zaken en leidde in 2006 de gemeenteraadscampagne van de Pvda rotterdam. Een jaar later kreeg ze de Canadese Sauvé Scholarship toegewezen, waarmee ze naar de Verenigde Staten vertrok. Via via belandde ze op het landelijke hoofdkantoor van de Democratische Partij, waar ze strategisch onderzoek ging doen voor de campagne van Obama. Verdel maakte als enige buitenlander de presidentsstrijd van zo dichtbij mee. Over deze periode schreef Verdel het gedetailleerde boek Van Rotterdam naar Witte Huis, waarin ze op meeslepende wijze beschrijft hoe de strijd steeds harder werd en de Democraten toch alle aanvallen wisten af te weren. “Het was een geweldige, maar loodzware periode”, vat ze samen. “Je werkt van 9 uur ‘s ochtends tot 11 uur ‘s avonds, zeven dagen per week.”

Van de werkethos en professionele aanpak van de amerikanen kan nederland nog heel veel leren. “Je ziet in nederland per definitie dat alles uit Amerika wordt overgenomen, alleen met enkele jaren vertraging”, merkt Verdel op. Het grote probleem is dat politici in nederland over het algemeen over veel minder geld, middelen, mensen en kennis beschikken. “Bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen was bijvoorbeeld ‘canvassen’ een trend in nederland, van deur tot deur gaan om mensen te informeren over jouw kandidaat. Dat is inderdaad een heel lucratieve manier om extra stemmen te werven. Maar dan moet je het wel goed en professioneel aanpakken. In Amerika wordt op een hoofdkantoor exact bijgehouden welke straten al zijn geweest en welke mensen wellicht interesse hadden in de standpunten. als iemand enthousiast reageert, ga je een week later nóg een keer langs. Deze aanpak levert zowel nieuwe financiële donoren op als aantoonbaar extra stemmen, tot wel 12% extra als je drie keer bij dezelfde persoon langsgaat.”

Specifieke taken
In nederland echter gebeurt het ‘canvassen’ tamelijk halfslachtig, vindt Verdel. “Er wordt geen backoffice ingericht, er wordt geen fatsoenlijke database bijgehouden waarin te zien is welke straten al zijn gedaan. Een enthousiaste reactie krijgt geen navolging. Het is in alle opzichten meestal heel onprofessioneel.” In een Amerikaans campagneteam krijgt elke medewerker een heel specifieke taak onder zijn hoede. De Nederlandse hield zich in het begin vooral bezig met ‘opposition research en rapid response’, oftewel het zo snel en goed mogelijk reacties bedenken op uitspraken en aanvallen van een tegenstander. “Elke uitspraak die een kandidaat doet moet hout snijden en in heldere, kern- achtige woorden duidelijk maken wat zijn standpunt is over een bepaald onderwerp.”

De PvdA heeft tijdens de verkiezingen in 2006 wel geprobeerd ‘opposition research’, onderzoek naar de sterke en zwakke punten van de tegenstander, in te zetten. “Maar dat ging om twee mensen, dat is eigenlijk onvoldoende mankracht”, legt Verdel uit. “Bovendien is het hier in Nederland heel lastig om te bepalen wie dan precies je tegenstander is.” Het Amerikaanse politieke stelsel kent maar twee partijen van belang. “Hier in Nederland zijn er minimaal tien tegenstanders. Op wie moet je je richten?” De aanval mag nooit te venijnig worden, want de kans is groot dat je uiteindelijk toch na de verkiezingen samen aan de onderhandelingstafel belandt. “Het is slechts kortetermijnwinst. Te scherpe aanvallen komen vroeger of later als een boemerang terug. De kreet van Balkenende ‘u draait en u bent oneerlijk’ tegen Wouter Bos leek tijdens de campagne een gouden greep. Maar dat wantrouwen heeft er mede toe geleid dat het kabinet van die twee partijen uiteindelijk toch niet werkte en uit elkaar spatte.”

Dirty politics
Verdel gelooft niet in ‘negative politics’, een les die ze heeft geleerd tijdens haar verkiezingstijd bij de Democraten. “Dat was in 2007 een gouden regel van Obama: we moesten altijd blijven bij onze positieve boodschap van hoop en verandering.” Tijdens de campagne om het Witte Huis kwam het team van Obama te weten dat de minderjarige, ongetrouwde dochter van Sarah Palin, de republikeinse vice-presidentskandidaat, zwanger was. “Dit nieuws kon een enorm schandaal veroorzaken en dus de polls in Obama’s voordeel beïnvloeden, maar wij hebben er niets mee gedaan. Ook niet toen het nieuws uiteindelijk -niet via ons- wel op straat kwam te liggen. Zelfs bij negatieve aanvallen van de republikeinen moest de reactie altijd positief blijven. Er was toen dus relatief weinig sprake van negative politics en al helemaal niet van dirty politics.”

Obama is een charismatisch redenaar, die zijn publiek meestal in vervoering weet te brengen met zijn visie op het land en de toekomst. Dit soort leiders mist nederland op dit moment, vindt Verdel. “Er zijn genoeg goede politici in nederland”, analyseert Verdel. “Maar ze lijken meestal niet geïnspireerd genoeg te zijn. En tja, zodra iemand hier zijn of haar kop boven het maaiveld uitsteekt, wordt die er hier in nederland weer snel afgehakt. iedereen is erg op zijn hoede.”

Militaire operatie
Een Amerikaans campagneteam is een geoliede machine met mensen die weten waar ze het over hebben. “Het is een militaire operatie, waarin goed samenwerken en communiceren van het grootste belang is”, knikt Verdel. “Je doet wat je gezegd wordt.” iedere medewerker mag één keer bij zijn of haar leidinggevende aankloppen om aan te geven dat hij denkt dat er iets niet goed gebeurt. “Dan luistert die leidinggevende naar de argumenten en besluit of je advies wordt overgenomen. Maar als het besluit negatief uitvalt voor jou, hou je -plat gezegd- je kop dicht en gaat dóór.” En kan je daar niet mee omgaan,dan is daar het gat van de deur. “Het is een enorme trein die voortdendert en niet wacht. Een kandidaat kan zich geen interne verdeeldheid onder zijn medewerkers veroorloven.”

Nog zoiets waar Amerikanen veel beter in zijn dan Nederlanders: geld inzamelen voor de campagnekas. “Je moet gewoon bedelen bij de kiezer, heel oneerbiedig gezegd. Onderzoek heeft uit- gewezen dat bij politieke verkiezingen in de VS in 92 procent van de gevallen de kandidaat met het meeste geld op zak wint. Dus ja, je kunt je overwinning in principe kopen.” Het grootste deel van het campagnegeld in de VS komt van grote donoren. in theorie zijn er wettelijke limieten voor wat grote bedrijven aan een kandidaat kunnen schenken. “Maar dankzij zogenoemde ‘superpac’- constructies kunnen genereuze donoren ongelimiteerd geld blijven geven. Een bekende financier van de Republikeinse campagne is bijvoorbeeld Koch industries, van twee steenrijke broers die een enorm olieconcern runnen.” Zij gaven tientallen miljoenen. Nederland kende in dit opzicht heel lang nauwelijks wetgeving. “Maar door een actie van Martijn van Dam van de PvdA moeten partijen nu alle donaties boven de 5000 euro publiceren, met de naam van de gulle gever erbij. Echt heel strak zijn de regels echter nog niet.”

Persoonlijke aanpak
Voor beginnende lokale politici heeft Verdel één belangrijk advies: voer een campagne zo persoonlijk mogelijk. “Kiezers worden in dit soort periodes doorlopend met informatie bestookt: iedereen wil iets van je, dus je filtert bewust of onbewust alle brokjes informatie die je tot je krijgt. Het meeste ben je in een paar minuten weer vergeten.” Hoe persoonlijker een kiezer wordt benaderd, hoe groter de kans is dat de boodschap blijft hangen. “In 2012 is er heel veel geëxperimenteerd met micro-targeting. Een campagneteam kijkt dan bijvoorbeeld op Facebook en ziet dat jij hun partij steunt. als er dan in jouw vriendenlijst iemand staat die twijfelt, dan word je benaderd om te vragen of jij eens met die persoon wilt gaan praten.” Maar deze aanpak kent in nederland zijn wettelijke beperking in de vorm van het College Bescherming Persoongegevens. “al valt er op dit vlak in Nederland ook binnen die grenzen nog heel veel terrein te winnen, de wetgeving is boterzacht.”

 

This entry was posted in In de media, Verenigde Staten and tagged , , . Bookmark the permalink.

2 Responses to De Volksvertegenwoordiger: Obama campagne: een militaire operatie

  1. Marcel says:

    Superinteressant artikel!
    Complimenten.

    Helaas wemelt het wel van de typfouten:
    plaatsnamen en geografische adjectieven dienen bijvoorbeeld altijd met een hoofdletter te beginnen.

    Groet,

    Marcel

    • breukelsdijk says:

      Ja klopt… ik had het artikel gecopy/paste uit het oorspronkelijke document en bizar genoeg verdwenen daarbij bijna alle hoofdletters! Heb er een aantal terug gezet, maar was dat op een gegeven moment zat en heb het maar zo gelaten. Wel erg raar en vooral ook erg irritant… gekste was dat niet álle hoofdletters bij het kopiëren zomaar waren verdwenen!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*