Na een stormachtige, korte campagne die voor veel nieuwe energie binnen de partij zorgde werd Diederik Samsom vorige maand tot nieuwe partijleider gekozen. Lokaal Bestuur vroeg hem naar zijn eerste weken, zijn visie op het lokaal bestuur en zijn inspiratiebronnen.

- Je bent sinds 17 maart officieel de leider van de Partij van de Arbeid. Dat is nogal wat en moet dan ook veel hectiek hebben opgeleverd. Wat waren de leukste en minst leuke gebeurtenissen in je eerste week?
‘Het leukste was het campagnevoeren in Meppel. Met prachtig weer en 80 vrijwilligers op pad, zoveel had ik er nog nooit achter me aan gehad. En heel Meppel vond het leuk. Beter gezegd: niemand vond het níet leuk mij tegen te komen. Meestal interesseert het ze geen moer, haha. Je merkt dat de PvdA het hoofd weer omhoog heeft. Wat ik het minst leuk vond is dat ik vroeger alles zelf bij kon houden, ook bijvoorbeeld het Amerikaanse verkiezingsnieuws. Daar heb ik nu niet het begin van de mogelijkheid meer voor!’

-Hans Spekman en jij kiezen voor een activistische koers. Ben je niet bang dat jullie teveel van hetzelfde zijn? Wat is de meerwaarde van jullie als koppel?
‘Als je Hans en mij naast elkaar zet zie je dat die gelijkenis heel snel weg is. Ik denk echt anders; als we samen ergens spreken dan is hij echt de voorzitter van een club, een beweging. Ik ben meer de leider van een politieke stroming. Ik denk dat die taakverdeling heel mooi is. Bij het canvassen regelt Hans die 80 mensen, terwijl ik vertel waarom wij niet bij een mislukte formatie aan zullen schuiven maar verkiezingen willen.’

-Politieke leiders hebben wel eens de neiging te ver voor de troepen uit te gaan lopen. Is dat een mogelijke valkuil voor je?
‘Ja, maar ik vind het niet zo erg dat te doen. Dat is je opdracht! Je moet wel af en toe achterom kijken, er moeten immers wel mensen achter je aan blijven lopen. Tot nu toe gaat dat, maar ik zit er pas een week. In mijn eentje kán ik er zo snel niet eens vandoor, haha. Maar let op mij, ik ga wel dingen doen…’

-Onderdeel van je campagne was een tour door het land. Wat was het leukste lokale initiatief dat je daarbij tegenkwam?
‘Qua campagne zelf was Spijkenisse het leukste, want de PvdA’ers daar hadden mijn standaardvraag om een zaaltje te regelen waar ik dan 45 minuten een Q&A zou houden gewoon genegeerd. In Spijkenisse moest ik op een plein gaan staan. Daar stonden vervolgens 80 mensen die wisten dat ik kwam, maar binnen tien minuten waren dat er 300. Het was toch een beetje straattheater waar veel mensen nieuwsgierig op af kwamen en doordat er ook niet-PvdA’ers stonden gingen de vragen echt over álles. Wat ik echter overal tegenkwam waren mensen die geraakt worden door de wsw-bezuinigingen, mensen die afhankelijk zijn van de sociale werkplaats. Daar zit ik dus bovenop.’

-Zakt het enthousiasme niet snel weg na de leiderschapsverkiezingen?
‘In Meppel zei ik ook: dit rolt niet vanzelf door, daar moet je wat voor doen. Ik wil het land in blijven gaan. Ik hoop zelfs grotere zalen te kunnen vullen.’

-Ben je niet huiverig voor de kritiek dat de PvdA door weer het land in te gaan nu kennelijk nóg niet weet ‘wat de mensen willen?
‘Het zit nu anders: ik ga het land in om mensen te vertellen wat ik wil. Dat je daarbij andersom ook veel hoort is prima, daar leer ik veel van. Een voorbeeldje: ik vind dat mensen op de werkvloer in het onderwijs meer moeten verdienen dan de eerste twee managementlagen. Nou zit de PvdA helemaal vol met onderwijsmensen, ook met managers, dus daar kwamen veel opmerkingen over. Daar wordt het plan alleen maar beter van. We moeten niet op een rigide salarisverlaging uitkomen bijvoorbeeld wanneer je als leraar schoolleider wordt. Dat zou niet goed zijn. Maar de leraar moet wel door mogen groeien en niet per se schoolleider hoeven worden om meer te gaan verdienen.’

-Stel het kabinet valt niet, dan zijn de eerstvolgende verkiezingen die van de gemeenteraden in 2014. Het CLB ontwikkelt hiervoor met een grote groep lokale politici een basisverkiezingsprogramma. Wat mag daar volgens jou niet in ontbreken?
‘Als het kabinet blijft zitten we straks met een volledig uitgeklede Wet Werken naar Vermogen waarbij gemeenten verantwoordelijk zijn voor bijstandsuitkeringen, wajong en de wsw, oftewel de hele onderkant van de arbeidsmarkt. Zonder voldoende geld. Ik geloof en hoop niet dat het zover komt, maar als dat wel gebeurt vind ik dat de PvdA de verkiezingen in kan met de mededeling: dit pikken wij niet. Dan maken we echt een vuist naar Den Haag.  Ik snap dat dat in het Huis van Thorbecke een ingewikkelde constructie is, maar het kabinet laat ons dan geen andere keus.’

-Ondanks de decentralisatie zie je dat gemeenten steeds meer het loket van de rijksoverheid worden. Wat vraagt dat van de gemeenteraad? Moeten ze schaduwparlement gaan spelen, of zich juist richten op echte lokale thema’s als een duurzame leefomgeving, of het behoud van het zwembad?
‘Wij zijn voor verdere decentralisatie van bijvoorbeeld de wmo en ook in onze plannen valt de wet werk en bijstand onder de gemeenten, maar dan wel op een manier die uitvoerbaar is. Raden moeten rekening gaan houden met meer verantwoordelijkheden. We moeten dat doen zonder meteen in de kramp van een discussie over schaalvergroting te schieten.  Dat is een weg die de PvdA wel heeft geleerd te bewandelen, maar we zijn nog niet uitgewandeld.’

-Wat vind je de belangrijkste opgave voor de komende decennia op landelijk niveau?
‘We hebben een duurzame economie in een nieuw Europa nodig. Dat is onze opgave voor de komende twintig jaar: een werkende en groene economie, en een nieuw Europa waarin we meer naar elkaar toe groeien. Wat betreft die duurzame economie: we moeten natuurlijk stoppen met fossiele grondstoffen. Neem Rotterdam, dat een grote doorvoerhaven is voor fossiele grondstoffen. Dat moet een keer omslaan naar biocarbon. We hebben een biobased economy nodig voor grondstoffen en zaken als zon en wind voor energie. Dat is de toekomst. Hoe we die duurzame economie in dat nieuwe Europa moeten bereiken? Door te investeren in  onderwijs. Omdat onze kinderen samenwerkingsverbanden aan moeten gaan die wij nu kennelijk niet op kunnen brengen. De beste investering is niet die in zonnepanelen, maar in het onderwijs voor onze kinderen, zodat zij iets uit kunnen vinden dat wij nu nog niet eens kunnen bedenken’

-Hoe denk je de samenwerking tussen de Tweede Kamerfractie en andere bestuurslagen te bevorderen?
‘In overlegstructuren en allerlei afspraken kun je het meeste wel een beetje ondervangen, maar ik geloof heel erg dat de energie die we nu in de partij hebben zich moet vertalen in een soepeler manier van samenwerken. Als het in Den Haag niet lekker loopt, valt de samenwerking met andere bestuurslagen ook plat, leert de ervaring. Als je in goede conditie bent en voelt dat het goed gaat weet je elkaar juist te vinden. Onderlinge frictie en chagrijn organiseer je niet weg met een structuurtje, maar door politiek te bedrijven die er toe doet en die het verschil maakt. Dat levert energie op.’

-Richt de politiek zich niet te veel op Den Haag en te weinig op het maatschappelijk debat?
‘Ja. Maar dat is ondanks vele pogingen om het alsnog anders te doen. Je merkt dat Haagse discussies van zichzelf een soort totempaalwerking hebben. Als je over ontslagrecht praat wordt iedereen zenuwachtig: de opwinding stijgt, camera’s gaan draaien… Dat geldt niet voor maatschappelijke discussies die veel diepgaander maar minder spectaculair zijn. Het is één van de taken van de politiek om dat verschil te overbruggen. Dat wil ik onder andere doen door het land in te gaan en met mensen te praten. Dan hoor je vragen die nooit in de Tweede Kamer aan bod komen, zoals van mensen met letselschade die officieel meteen vergoed zou moeten worden zodat ze niet jaren hoeven te wachten. Dat zoiets in de praktijk niet goed loopt, dat hoor je niet via Pauw en Witteman. Wij zoeken het maatschappelijk debat dus graag zelf op’

-De beleidsvrijheid van gemeenten is fors ingeperkt. Wat vind je daarvan?
‘Neem de kortingen op allerlei regelingen, dat is natuurlijk de oudste truc van Den Haag. We blijven ons daar nu tegen verzetten, zelfs als we daar in het verleden in coalitieverband mede aan hebben bijgedragen. Ik vraag het kabinet: wees er gewoon eerlijk over, vraag gemeenten dan om minder te doen met minder geld, in plaats van hetzelfde met minder geld. Wat betreft beleidsvrijheid: het oormerken van geld is niet altijd te voorkomen, zeker niet in een overgangsfase naar een nieuwe regeling. Je wilt immers graag dat het geld aan die specifieke doeleinden wordt besteed.’

-Hoe kijk je aan tegen het feit dat het kabinet de rechtstreekse verkiezingen voor de waterschappen wil vervangen door indirecte verkiezingen door leden van de gemeenteraad?
‘In theorie zou ik graag directe verkiezingen willen houden, maar niemand kan ontkennen dat die verkiezingen allang door het ijs zijn gezakt. We moeten zoeken naar een andere manier om de waterschappen vorm te geven. Wat mij betreft gaan de taken van provincies en waterschappen bij elkaar.’

Wat zou je veranderd willen zien in de relatie tussen gemeenten en Rijk?
‘Ik zou willen dat de dominantie van het Rijk ten opzichte van gemeenten afneemt naar gelang het aantal taken dat we naar gemeenten overhevelen. We hebben nog steeds de hogere bevoegdheid in Den Haag, maar hoewel landsbelang doorgaans voor lokaal belang gaat, moeten we daar wel prudenter mee omgaan. Ik heb dat zelf meegemaakt met de NIMBY-procedure, waarbij het rijk een gemeente kan overrulen. Dat is bijna altijd een recept voor grote weerstand. Toen Defensie een deel van het Schinveldse bos wilde kappen ten gunste van de NAVO-vliegbasis, was daar veel protest tegen van mensen die vonden dat de AWACS-vliegtuigen teveel herrie maakten. Het bos moest blijven vond de gemeente, maar moest weg van het Rijk. Dat is zo uit de hand gelopen dat het bos gekapt werd, maar de NIMBY-procedure uiteindelijk werd ingetrokken en het bos feitelijk teruggeplant moest worden. Het Rijk heeft daar echt bakzeil moeten halen.’

-Heb je een voorbeeld van resultaten die gemeenten hebben geboekt, ondanks de regels en wetten van het Rijk, waarvan je onder de indruk bent?
‘Lodewijk Asscher en zijn onderwijsbeleid in Amsterdam zijn een mooi voorbeeld. Dat beleid kwam niet zozeer tot stand ondanks de regels, maar ondanks het feit dat de gemeente er niet over ging.’

-Wat vinden je vrouw en kinderen ervan dat je nu zo druk bent met het fractievoorzitterschap. Kom je nog wel eens thuis eten?
‘Ik eet nog thuis, maar niet zo vaak als ik zou willen. Ik ben al bijna tien jaar Tweede Kamerlid, je leert er mee omgaan. Het aantal uren is niet de essentie van het probleem. De inbreuk die het maakt op het ritme van een gezin is het probleem. Het is nu heftiger dan toen ik gewoon kamerlid was, maar ik heb nu ook meer faciliteiten. Ik word nu naar huis in Leiden gebracht. Dat scheelt.’

-Welke bekende mensen in en buiten de PvdA zijn voor jou een inspirerend voorbeeld? En waarom?
‘Jeetje. In de categorie Mandela en Anan? Ik heb Kofi Anan ooit meegemaakt, het woord charisma kreeg daar wel echt een tastbare vorm. Zo erg, dat je het bijna kon  voelen! Je realiseert je dan ook dat charisma een combinatie van dingen is waar geen handboek voor bestaat. Binnen de partij vind ik ook veel inspiratie. Vooral van plaatselijke helden als Loes Ypma, Jan Hamming en Ralf Krewinkel. Of mensen uit mijn campagneteam. Het is inspirerend om te zien hoeveel kracht we eigenlijk hebben in onze partij.’

-Over vijf jaar ben ik…
‘Hopelijk nog steeds partijleider van de PvdA. Ik vind dit namelijk geen baan die je voor een half jaartje doet.’

-En wat is de PvdA dan?
‘De grootste partij van Nederland.’

De PvdA heeft, net als de SP en de PVV, geen rol gespeeld in het baanbrekende bezuinigingsakkoord dat een meerderheidspact in de Tweede Kamer gisteren sloot. Was dit een meesterzet van partijleider Diederik Samsom of een strategische blunder?

Kirsten Verdel, voormalig stafmedewerker Barack Obama en lid van de PvdA:
‘Ik vind het eigenlijk raar dat er al over strategie wordt wordt gesproken. Het zou over inhoud moeten gaan, en wat dat betreft heeft Samsom een duidelijk signaal afgegeven. Hij zegt: het plan is nog niet helemaal doorgerekend, de lage- en middeninkomens krijgen het zwaar te verduren, onevenredig met hoge inkomens. Ik vind dat hij het inhoudelijk goed heeft aangepakt. En of dat dan voor de partij goed uitpakt, daarvoor is het nog veel te vroeg.’

‘Misschien dachten de partijen die nu het akkoord gesloten hebben: wij hèbben al een meerderheid en komen er samen wel snel uit. Daarvoor hebben we de PvdA niet nodig. Lange halen snel thuis. Maarja, twee dagen voor zo’n akkoord, dat klinkt bijna als het redden van een bank. Dan worden er gegarandeerd fouten gemaakt. Maar nogmaals: het is te vroeg, dat is nu nog niet te zeggen.’ Zover ik het meegekregen heb wilde Samsom praten, maar werd hij niet uitgenodigd. De Jager zei later: ‘ik praat met partijen met wie ik zaken kan doen.’

Bram Peper, PvdA-prominent, oud-minister en oud-burgemeester:
‘Het is een enorme blunder van Samsom. Ik denk echt dat hij een kapitale beginnersfout heeft gemaakt door na het debacle op zaterdag, toen het Catshuis-overleg klapte, niet meteen het initiatief heeft genomen om met andere partijen om tafel te gaan en te zeggen: jongens hoe gaan we dit oplossen en wie hebben we nodig? Als grootste oppositie moet je dat naar je toe trekken. Als je zelf de leiding neemt, kun je zelf beoordelen met welk pakket je gaat onderhandelen. Hij heeft zich laten gijzelen door de SP, die helemaal weinig willen.’

‘Nu zit Samsom opgesloten in het eigen gelijk, over rekensommen en de inhoud van het akkoord. Maar het gaat niet om de inhoud. Het gaat om het inzicht dat je het je land niet kan aandoen dat het tot november niet wordt bestuurd. En het gaat om inzicht en lef, en timing. Al zijn argumenten over de bezuinigingen zullen wel waar zijn, maar ellendig blijven die bezuinigingen toch.’

Ella Vogelaar, voormalig minister Wonen, Wijken en Integratie en lid van de PvdA-prominent:
‘Het is natuurlijk altijd beter om aan tafel te zitten want dan kan je invloed uitoefenen. Het is mij niet duidelijk of de PvdA heeft geweigerd mee te doen of dat de partij is buitengesloten.’

‘Ik vind de plannen om het pensioenakkoord open te breken heel onverstandig. Dat zou de mogelijke doorslag kunnen zijn geweest dat de PvdA heeft besloten niet mee te doen. Iedereen weet toch hoe moeilijk dat akkoord tot stand is gekomen, dan moet je niet nu gaan ingrijpen. Het pensioenakkoord weegt ook heel zwaar bij de PvdA-achterban. Maar nogmaals het is altijd beter om wel aan tafel te zitten.’

Kirsten Verdel will be one of the key speakers on the upcoming E Pluribus Unum conference on the presidential election of this year. Ms. Verdel was the only foreign staff member at the Democratic National Committee headquarters in Washington during the 2008 Obama campaign. She featured several times on Dutch national television and radio during the campaign and contributed to Vrij Nederland and Het Financieele Dagblad about this subject. She wrote a book about her experiences on the 2008 Obama campaign team. The interview I held with her is a perfect way for you to get to know what Ms. Verdel will be speaking about and to get prepared for her lecture on the conference.

During your time as staff member of the Obama campaign, did you get involved into dirty politics?
‘To many this will sound as a surprise: No, I did not experience any kind of dirty politics. The Democrats did not allow that. It was Obama’s Golden Rule: we were not allowed to participate in such kind of politics and we had to stick to positive messages of Hope and Change. I have a good example of this ban on negativism. At one point in the campaign, we knew Sarah Palin’s (John McCain’s runner-up) daughter was pregnant. She was unmarried and only seventeen years old, so this news had the ability to become a big scandal. It would greatly influence the polls and benefit Obama’s chances. We did not do anything with this news, though. Eventually the news came out, but not via our campaign. Obama’s campaign always stayed positive. I did learn a lot about negative campaigning though. The Republicans were always negative about Obama, and we, as Obama’s campaign team, had to responsd to that.’

You say that the Democrats were not really busy with negative campaigning. Obama’s campaign of this year seems to be really anti-Romney, though.
‘Yes, I think this year’s Democratic campaign started off being somewhat more negative than in 2008. Democrats accuse Romney of being a flip-flopper on a lot of issues. However, that is not a lie. When you compare Romney’s current stand on issues with his stands of some years earlier, you see he flipped on many issues. First he says A, than he says B. So accusing Romney of flip-flopping is negative campaigning, but definitely not dirty politics.’

Will the Obama campaign be able to get the 2008 spirit of hope and change back?
‘I think the spirit will come back. Most negativism comes from Democratic Super PACS (Political Action Committees), who are related to but not the same as the actual Obama campaign. Obama himself will keep the positivism. Again, the main message of the Democrats will be ‘change.’ Obama will argue that his work is not done yet, that he needs more time to fulfill his promises. Romney will be positioned as someone who cannot be trusted. Democrats will claim Romney is part of the 1%, not someone who understands the American people. Criticism on Romney will mostly come not from Obama himself, but rather from other Democrats’ television ads. But Obama will attack Romney on being out of touch with ‘the average, hard working American.’

Do you think the current Republican campaigns are ‘dirtier’ than those of four years ago?
‘Yes I do think so. Negative campaigning did not fit with the old John McCain and the moderate, early front-runner Rudy Giuliani. It would have been strange if they had ridiculed each other. Of course, McCain did get involved into dirty campaigning when he had won the Republican primaries and had to compete with Obama. Initially, though, the 2008 Republican campaigns were much less negative than they are now.’

Many people say Obama failed as a president because he was not able to live up to the expectations he set. What do you think of this?
‘Actually, I think people believe Obama did pretty well on most issues. They understand that Obama had some difficult tasks and that it would become hard for him to solve all issues. Most people agree that Obama did especially well when it comes to foreign policy. Osama Bin Laden was killed under his presidency, and Obama withdrew the United States’ forces out of Iraq. How people feel about Obama depends on how you ask people about him. When you ask how happy someone is with Obama as a president, many people say they are disappointed. However, when you ask about specific issues, people are much more content about Obama’s policy. Also, I think that when Obama’s campaign develops, its tone will become increasingly positive. People who say they are unsatisfied with Obama’s presidency right now, will get excited again. Obama will also focus on what he has accomplished. In the short political documentary ‘The Road We’ve Traveled’ that aired lately, many well-known politicians and celebrities praised Obama for what he has done as president so far. The documentary clearly appeals to positive feelings and emotions. Obama wants to say that there is unfinished work to be done.’

Do you think that Obama’s reelection merely depends on whether or not he can get back the positive spirit?
‘Of course Obama’s reelection also depends on other factors. In 2008, McCain lay ahead of Obama in the polls, just until the economy collapsed. When that happened, Obama’s support became overwhelming. This year, that will not happen. Republicans want Obama out of the White House. They blame Obama for the slow economic recovery. It will be harder for Obama to blame Republicans for the economic situation. Another thing that might cause trouble for Obama, is big money. Since a few years, companies have the right to invest unlimited amounts of money into political campaigns. A lot of Super PACS will support Republicans. The Grand Old Party has much more money in stock than they had in 2008. In the end though, the economy will be the decisive factor. If the slow but steady economic growth continues, I think Obama will be reelected.’

Do you think Iran will cause trouble for Obama?
‘I do not think Iran will be a serious risk. Ahmadinejad uses strong rhetoric, but I do not think he will actually start a war. An attack from Israel’s side on Iran will be unilateral. The US will only assist Israel if or when Iran retaliates.

Veel gemeenten bedrijven grondpolitiek. Dat houdt in dat de gemeente grond koopt en uitgeeft om de regie in eigen hand te houden. Zo kan sterk worden gestuurd in het type woningbouw en bedrijven dat binnen gemeentegrenzen gevestigd kan en mag worden. Dat klinkt goed, maar in veel gemeenten is grond aangekocht met hoge verwachtingen over verkoopprijzen, die door de economische crisis niet langer waargemaakt kunnen worden. De te verwachten winst is op voorhand door veel gemeenten echter al uitgegeven, waardoor nu zeven gemeenten onder toezicht van het Rijk staan en nog eens 25 gemeenten datzelfde lot boven het hoofd hangt. Naar schatting hebben Nederlandse gemeenten rond de 4,5 miljard euro verloren door grondspeculaties. Lokaal Bestuur sprak met PvdA’ers uit Apeldoorn en Tynaarlo, twee gemeenten die in de problemen zijn gekomen. 

Wie: Fokko Spoelstra 
Wat: voormalig wethouder 
Waar: Apeldoorn 

U bent begin februari afgetreden als wethouder. Wat is er gebeurd? 
‘Een jaar geleden werd een wel heel serieus tekort verwacht op de exploitatie van het grondbedrijf. In februari 2011 is er daarom op initiatief van de PvdA-fractie een interpellatie geweest. De fractie vermoedde dat de voormalig wethouder grondzaken van de VVD zijn zaakjes niet op orde had. Er werd een motie van afkeuring ingediend en een raadsenquête gestart. Tien maanden lang werden mensen gehoord, openbaar en niet openbaar. In de eindrapportage stonden heftige conclusies over de vraag hoe Apeldoorn de grondpolitiek vanaf 1998 heeft vormgegeven. Niet alleen het zittende college, maar ook colleges van jaren geleden bleken fouten te hebben gemaakt. Bij de conclusies over het beleid zaten ook politieke doodzondes, zoals het bewust onjuist en onvolledig informeren van de raad. Het huidige college, waar ik onderdeel van uitmaakte, heeft uitgelegd zich niet in dat ‘bewust’ onjuist en onvolledig informeren van de raad te herkennen. In ieder geval niet als college: het is één wethouder geweest, die zijn collega’s in het college niet heeft ingelicht. Maar wij vonden dat we de verantwoordelijkheid uiteindelijk toch als college behoorden te dragen, dus restte ons niets anders dan af te treden.’

Wat is er precies misgegaan sinds 1998? 
‘Nou, het was misschien al iets eerder. Er heerste een grenzeloos optimisme. Het inwoneraantal van Apeldoorn zou stijgen van 155.000 naar minstens 170.000. Het daarmee gepaard gaande planoptimisme was op zich niet erg, maar er werden wel erg veel gronden verworven en veel kosten op die gronden bijgeboekt. Er werd voor rond de 50 miljoen euro aan grond gekocht. De te verwachten winst bij verkoop werd meteen al ingezet om andere projecten te financieren of gereserveerd voor gemeentelijke voorzieningen. Nu zien we echter dat door de markt de prijzen gigantisch gedaald zijn en dat daarnaast de verwachting over de groei van het aantal inwoners scherp bijgesteld is. In het zwartste scenario moet er 200 miljoen euro afgeboekt worden. Voor een stad als Apeldoorn is dat heel veel geld. Vorig jaar hebben we daar al 70 miljoen voor opgehoest, maar er is dus nog een groot gat.’

Had het voorkomen kunnen worden? 
‘In de tijd dat de gronden werden verworven kón je niet zoveel anders. De oude wet ruimtelijke ordening maakte het bijna onontkoombaar. Als je bijvoorbeeld regionale bedrijventerreinen aan wilde leggen, dan moest je wel gronden verwerven. Wat we níet hadden moeten doen is alle kosten daarop bijboeken en de te verwachten winst al nemen terwijl die nog niet gerealiseerd was.’

Dat lijkt overal zo te zijn gebeurd? 
‘Niet overal. Bij de CLB-masterclass finances heb ik ook gemeenten gehoord die voorzichtiger zijn geweest. Maar veel gemeenten hebben winsten ingeboekt en voor structuurversterking in de stad gebruikt. Er zijn in Apeldoorn nieuwe gebouwen en instellingen neergezet, zaken waar de stad de komende 40 jaar wat aan heeft.’

Wat is de rol van de PvdA geweest in Apeldoorn? 
‘De VVD heeft hier sinds 1994 grondzaken in haar portefeuille. Hun mantra was altijd ‘het gaat goed, het komt goed.’ Maar het moet gezegd: de aankopen zijn wel door het college en de raad geaccordeerd, de PvdA draagt daar dus ook verantwoordelijkheid voor. Maar de PvdA-fractie was wel de partij die met de interpellatie kwam. En wij benadrukken nu dat de pijn geleden moet worden, terwijl anderen zeggen: gewoon doorschuiven naar de toekomst, verliezen niet nu nemen.’

Hoe ziet de toekomst er uit? 
‘We doen nu veel afboekingen. Het moet wel heel gek met de economie gaan wil dat niet tot sluitende exploitatie en op termijn wellicht weer tot winst leiden. Het hangt sterk af van de inschatting van de groei van de gemeente. Apeldoorn is een twijfelgeval. In het westen zal in 2040 veel vraag naar woningen zijn, aan de randen van het land zal krimp zijn en Apeldoorn zit daar een beetje tussenin. Welke kant het opgaat is dus nog ongewis.’

Er is al flink geschrapt in het aantal te bouwen woningen? 
‘Ja, er werd eerst gedacht dat er 8000 extra woningen tot 2020 nodig waren. Dat is nu teruggebracht tot 3900. Die halvering komt door de nieuwste inschattingen van de provincie Gelderland, die zien veel plannen voor woningbouw langskomen. Wij dachten dat veel inwoners van Zutphen naar Apeldoorn zouden komen en zij dachten juist dat veel inwoners van Apeldoorn naar Zutphen zouden verhuizen! Dus de provincie zag op regionaal niveau behoorlijke overprogrammering en stond dat niet toe in de bestemmingsplannen.’

Heb je tips voor andere gemeenten? 
‘Ja, als je het probleem nog niet onderkend hebt: download ons rapport! (www.apeldoorn.nl, trefwoord: enquêtecommissie) Kijk kritisch naar je grondbedrijf: is er met scenario’s gewerkt? Wat zijn de risico’s? En handel tijdig, anders kom je snel in hele grote problemen. Er is echter niet één slimme oplossing, maar wees wel realistisch: schat niet in dat het morgen wel allemaal goed komt. Het is ingewikkelde materie. Ook binnen het artikel 12-systeem waarbij gemeenten onder toezicht van het Rijk worden gesteld is dit niet op te lossen, want andere gemeenten betalen voor gemeenten die geldproblemen hebben en dat zijn er met de grondpolitiek teveel. Er moet ook landelijk actie ondernomen worden.’

Wie: Henk Kosmeijer 
Wat: wethouder 
Waar: Tynaarlo 

Sinds wanneer doet Tynaarlo aan grondpolitiek? 
‘Op het moment dat we woningbouw willen in een bepaald gebied, starten we meteen de procedure wet voorkeursrecht gemeenten, die gemeenten als eerste in gelegenheid stelt om gronden aan te kopen. Grondeigenaren zijn dan verplicht grond als eerste aan de gemeente aan te bieden. In 1998 is de gemeente Tynaarlo ontstaan. Een van de voorlopers daarvan was de gemeente Eelde en die hanteerde dat beleid ook al enige jaren. Door de grondpolitiek hebben we als gemeente maximale regie in het bepalen van welk type woningen we gaan bouwen en in welke dichtheid.’

Hoe is dat bevallen? 
‘In het verleden is er behoorlijk winst op geboekt. We werken nu gelukkig samen in het stedelijk netwerk Groningen-Assen, dat functioneert op het gebied van woningbouwafspraken en bedrijfslocaties: daarbinnen moeten we nu kijken of we niet in staat zijn overproductie c.q. overaanbod aan gronden voor bedrijventerreinen en woningbouw terug te schroeven. We hebben afgesproken dat de totale productie tot 2025 van 55.000 naar 25.000 terug gebracht zal worden. Dat doet enorm veel pijn bij ontwikkelaars en gemeente. Het betekent dat een groot aantal locaties niet meer bebouwd zal worden.’

Meer dan een halvering? 
‘Tja. De prognoses destijds gaven aan dat er sprake was van een groeiregio. Dat is nog steeds zo, alleen is de groei minder sterk dan destijds was ingeschat. Dat heeft onder andere te maken met oude, pre-Verdonk immigratiecijfers. En met demografische ontwikkelingen die anders uitpakken dan verwacht.’

Hoe groot is het probleem precies? 
‘In de totale regio is het risico aan grondposities een half miljard euro. Maar dat hoeft niet allemaal afgeboekt te worden. Het totale risicoprofiel van onze gemeente schatten we tussen de 10 en de 15 miljoen. Daar staat overigens ongeveer een gelijke winst in het verleden tegenover. Elk jaar werd er iets meer afgeroomd dan wat de werkelijke rente in de markt zou doen. Dat had alles te maken met te verwachten stijgingen van grondprijzen. We kenden in de gemeente vanaf 1998 tot 2005 de situatie dat de gemiddelde waarde van woningen met 10% steeg, waarmee navenant ook de grondprijs omhoog ging. We vonden het reëel een deel van die stijging terug te brengen op de begroting. Dat geld werd niet op een spaarrekening gezet, maar geïnvesteerd in onze samenleving.’

Welke fouten zijn er gemaakt, landelijk en/of lokaal? 
‘Het regeringsbeleid heeft er toe geleid dat de hele woningmarkt op slot is gegooid. Niemand koopt nog een huis als je eigen huis nog niet verkocht is, iedereen wacht op iedereen. Een andere groep met problemen zijn huurders die nu geen hypotheek kunnen krijgen. Ook die groep is dus niet in staat tot de markt toe te treden. Achteraf gezien lijkt het makkelijk: je had niet aan actieve grondpolitiek moeten gaan doen. Dan hadden alle ontwikkelaars nu de pijn gehad. Maar we hadden geen keus: we kunnen beter zelf regie voeren dan overgeleverd zijn aan ontwikkelaars.’

Is in Tynaarlo ook vooruitgelopen op te verwachten winsten? 
‘Ja, maar dat speelt maar een beperkte rol. Wij bouwen bijvoorbeeld een wijk van 1250 woningen waar één groot bestemmingsplan op zit. Tegenwoordig maak je al voor pakweg tien woningen een plan, zodat je veel makkelijker bij kunt sturen. Verkaveling, wegenstructuur, twee-onder-een-kap woningen, hoogbouw, vrijstaande kavels, daar kan tussentijds zoveel aan veranderen dat bij één groot bestemmingsplan de boel meteen op slot zit als er door veranderende omstandigheden andere wensen zijn. Maar destijds kon het wel. Wát we ook maar aanboden, alles vond gretig aftrek. We kregen nota bene geld van het Rijk om de productie woningen aan te moedigen. Het was dus common sense om woningbouwproductie te stimuleren. Er waren aanjaagteams in de regio om toch vooral bestemmingsplannen te hebben zodat er gebouwd kon worden. En besef ook: als we 1250 woningen willen bouwen en daar grond voor moeten kopen, dat kan simpelweg niet uit onze lopende begroting betaald worden, dat is een te groot risico. Je moet dus een voorziening treffen voor het geval de woningmarkt instort…’

Verwacht je dat grondexploitatie op korte termijn weer winstgevend kan worden voor gemeenten? 
‘Ja, als we deze bittere pil nu slikken.’

Welke tips zouden andere gemeenten kunnen gebruiken? 
‘Houd niet al je plannetjes overeind. Als je tien plannen hebt met ieder 100 woningen, breng ze dan niet alle tien terug naar 50 woningen, maar schrap complete plannen. En probeer samen te werken met andere gemeenten. Enne.. koop staatsloten.’

TOP 9 TIPS
- Boek eventuele verliezen direct af, schuif die niet voor je uit
- Laat onderzoek doen naar het functioneren van het grondbedrijf
- Wees terughoudend met het nemen van voorschotten op mogelijke winsten
- Wees transparant
- Als er bezuinigd moet worden: geen kaasschaafmethode maar hele plannen schrappen
- Werk samen met andere gemeenten en de provincie
- Werk met scenario’s
- Schat de risico’s vooraf al in
- Maak kleine bestemmingsplannen

Het artikel:

It appears that US President Barack Obama wants to be best friends with everyone; however, lavishing the same compliments on all and sundry does rather devalue the words and turn them into hackneyed cliches.

A YouTube film that went viral this week showed Barack Obama telling every visiting leader that they are“our most trusted allies,” and “punch above their weight.” Campaign strategist Kirsten Verdel says it is “lazy and careless.”

When Dutch Prime Minister Mark Rutte visited the White House six months ago, President Obama told him that the Netherlands was ”one of our most trusted allies,” and the Netherlands is a country that “consistently punches above its weight.” The boxing metaphor means that the Netherlands achieves far more than one would expect from such a small country.

Glowing with such high praise, Mark Rutte was able to come home with head held high. However, an investigation by Danish television programme Detektor has revealed that Barack Obama’s boxing metaphor has also been used to complement the leaders of Denmark, Norway, Ireland and the Philippines. In fact, he’s used it so often that it is now groggy and sagging on the ropes. If he uses it once more, it’ll be on the canvas and out for the count.

When it comes to the “our most trusted ally” compliment, Obama is rather prone to repeating himself as well. The list of ‘most trusted allies’ is quite long and includes Australia, Poland, Great Britain, Germany, South Korea, Israel, France, Italy and Japan.

White House guests
According to campaign strategist Kirsten Verdel, who was the only foreigner on Obama’s campaign team for the 2008 election, the YouTube film is a combination of bad luck and laziness on Obama’s part. “I think you’d get pretty much the same thing if you gathered all of Mark Rutte’s speeches, or any political leader’s speeches, and ran them back to back.” She continues: “It is of course lazy and careless. Most of the free world has been to visit the US president and there is a relatively short preparation time for the meet-and-greet press conferences. Normally two or three important points are agreed on beforehand and both sides have to praise each other. That’s the bit that went seriously wrong.”

Verdel believes the YouTube film will shake up the Obama team. “In the past you could get away with quite a lot, but not these days; the entire world is watching. There’s even special software that can search speeches for specific words or phrases. The Daily Show uses it a lot. The Obama team will be forced to become a lot more creative.”

Obama might have to leave his favourite boxing metaphors in the dressing-room in future. Verdel:“If he’s smart, he’ll put it in a joke next time he uses it or he’ll have to give a big wink to the cameras.”

The US leader will have to be far more careful in conversations with foreign leaders as things went seriously wrong on Monday. Neither he nor Russian president Dmitri Medvedev realised that a microphone was live and recording a private conversation between the two men. The entire world now knows that Obama will have more “flexibility” to negotiate with Moscow on missile defence after the upcoming elections.

Vorige week kreeg ik mijn jaarnota. Al zes jaar lang staat daar op dat het een MKB nota is, terwijl ik nog nooit een MKB’er ben geweest. Al zes jaar lang bel ik ze om te melden dat ik gewoon als particulier benaderd moet worden en al zes jaar beloven ze dat te doen. Guess what… dat is dus nog steeds niet gebeurd.

Maar dit jaar werd het allemaal nog leuker. Ondanks het feit dat mijn verbruik in 2011 lager was dan in 2010, wordt mijn maandtermijn nu met maar liefst 30% verhoogd. Daar wilde ik graag tekst en uitleg over. Lees even mee wat er gebeurde:

Dit zijn de feiten:
- Mijn energierekening is altijd vrij laag, ik betaalde vorig jaar 83 EUR per maand.
- Bij de jaarafrekening bleek dat iets te weinig, ik moest over het hele jaar ruim 63 EUR bijbetalen. Kortom: eigenlijk had ik 88 EUR per maand moeten betalen.
- Mijn verbruik was in 2011 echter wel lager dan in 2010.
- ‘ DUS’ moet ik in 2012 ineens 108 EUR per maand gaan betalen… (?????), een stijging van 30%.
Dat snapte ik niet, dus ik bellen met Eneco.

Eneco zegt dat die stijging is gebaseerd op:
- Mijn historisch verbruik
- Het feit dat ik moest bijbetalen omdat ze het maandbedrag te laag hadden ingeschat kennelijk
- Gestegen energieprijzen

Dus ik weer:
- Uit mijn historisch verbruik is af te leiden dat ik steeds mínder energie verbruik
- Ik moest maar 5 EUR per maand bijbetalen om de rekening van 2011 kloppend te krijgen, maar moet nu ineens 25 EUR per maand meer gaan betalen?
- Vraag aan Eneco: hoeveel zijn die prijzen gestegen dan?

En op dat laatste wisten ze het antwoord niet! Ze konden me niet uitleggen welke tarieven er precies met hoeveel procent omhoog waren gegaan. Ze wisten ook niet of een stijging van 30% gebruikelijk was (alsof ze nooit andere klanten aan de lijn krijgen??)

Natuurlijk kan ik het maandbedrag omlaag laten bijstellen, maar op dit moment heb ik geen idee of dat verstandig is, omdat ik dus geen enkel zicht heb op wat de prijzen voor 2012 zijn in vergelijking met 2011. Dat heeft ook weer alles te maken met de volstrekte onleesbaarheid van de jaarnota. Ik heb er echt een half uur naar zitten staren, maar er is geen touw aan vast te knopen. Zeker niet als je een vergelijking in verbruik/prijzen wilt maken met andere jaren.

Ik heb voor de lol de volledige nota maar eens onder deze blog gehangen. Wat een zooitje.

Setlist:
Hello Goodbye
Junior’s Farm
All My Loving
Venus and Mars / Rock Show / Jet
Drive My Car
Sing the Changes
The Night Before
Let Me Roll It / Foxy Lady
Paperback Writer
The Long and Winding Road
Nineteen Hundred and Eighty Five
My Valentine
Maybe I’m Amazed
I’ve Just Seen a Face
I Will
Blackbird
Here Today
Dance Tonight
Mrs Vanderbilt
Eleanor Rigby
Ram On
Something
Yellow Submarine (started by the audience!)
Band on the Run
Ob La Di, Ob La Da
Back in the USSR
I’ve Got a Feeling
A Day in the Life / Give Peace a Chance
Let It Be
Hey Jude
Live and Let Die
The Word / All You Need is Love
Day Tripper
Get Back
Yesterday
Helter Skelter
Golden Slumbers / Carry That Weight / The End

De herverkiezingscampagne van Barack Obama is nu echt begonnen. Vorige week lanceerde zijn team de campagnefilm The road we’ve traveled, een film van bijna 17 minuten over Obama’s presidentschap tot nu toe. Kirsten Verdel, stafmedewerker van Obama bij diens vorige campagne, bekeek de film en legt uit waarom die volgens haar zo inspirerend werkt.

1. Het crisisgevoel
De film begint met de vraag wat de kijker zich herinnert van eind 2008: de prachtige beelden van de familie Obama die op 8 november het podium in Chicago oploopt, of… de gigantische beurscrash die bijna tot de totale ondergang van de economie leidde. Het is duidelijk: als kijker moet je vooral die crash even in gedachten houden. De boodschap: Obama stapte op een ongelooflijk moeilijk moment het Witte Huis in, zelden werd Amerika zo bedreigd! Obama heeft Amerika van de rand van de financieel-economische afgrond weggetrokken.

2. Een focus op de gewone Amerikaan
Keer op keer laat de film zien wat de gevolgen voor ‘de gewone, hardwerkende Amerikaan’ zouden zijn als Obama niet had ingegrepen. Als de auto-industrie omvalt, als de gezondheidszorg slechter wordt, als we niet ingrijpen op Wall Street, dan betekent dat slecht nieuws voor die gewone Amerikanen. De boodschap: Obama is er voor jou.

3. Veel bereikt!
De film somt uitgebreid op wat Obama heeft bereikt in de eerste periode van zijn presidentschap: de gezondheidszorg hervormd, de troepen uit Irak teruggehaald, Bin Laden gedood, de economie van de ondergang gered, geïnvesteerd in duurzaamheid en onderwijs, creditcardmaatschappijen en Wallstreet aangepakt, twee rechters in het hooggerechtshof benoemd, Don’t Ask Don’t Tell-regeling afgeschaft, etc. Kortom: ‘kijk eens wat Obama allemaal al heeft gedaan!’.

4. Het wij-gevoel
De titel van de film is niet toevallig ‘The road we’ve traveled’. In zijn verkiezingscampagne in 2008 was de boodschap dat ‘we’ Amerika er bovenop moesten helpen. In deze film wordt benadrukt dat ‘we’ het samen hebben gedaan. Maar…

5. Leiderschap tonen
… Soms moest Obama ook zelf knopen doorhakken. Het ultieme voorbeeld daarvan was de actie waarbij Bin Laden werd gedood. Die actie wordt gebracht als ‘the ultimate test of leadership’. Slim, want de uitkomst was iets waar ongeveer elke Amerikaan heel erg blij mee is.

6. Persoonlijk en menselijk
Mitt Romney worstelt met het probleem dat hij als ontzettend glad, afstandelijk, saai en nep wordt gezien. Obama’s campagneteam snapt goed hoe je er voor zorgt dat kiezers zich identificeren met Obama als persoon. Daarom zit er persoonlijk drama in de film verwerkt: Michelle (heel persoonlijk: zijn directe naaste) vertelt hoe Obama’s moeder leed aan kanker en hoe moeilijk het was om de benodigde gezondheidszorg te betalen. Een emotioneel verhaal, dat in de film direct in een politieke context wordt gezet: Obama ging er voor zorgen dat zieke mensen niet ook nog de zorg over hun gezondheidskosten zouden moeten dragen!

7. Net als JFK
Tja, waar zet je je als president tegen af? Met wie vergelijk je jezelf? Obama kreeg een erfenis kreeg van zijn voorganger (zonder dat die overigens bij naam wordt genoemd in de film!) die zo erg was, dat Amerika er bijna aan ten onder was gegaan. Aan de andere kant worden grote namen genoemd in wiens voetsporen hij ‘dus’ noodgedwongen moest treden: Franklin D. Roosevelt en de Kennedy, twee ontzettend populaire presidenten. Standing on the shoulders of giants, is de boodschap.

8. De tegenstander framen
Mitt Romney wordt geframed (neergezet) als iemand die ver van de gewone, hardwerkende Amerikaan af staat. Een krantenkop wordt in beeld gebracht waarop Romney zegt dat de auto-industrie wat hem betreft best om mag vallen. De boodschap: Romney is ‘out of touch’ met de gewone Amerikaan. Hé, waar kennen we die boodschap ook alweer van? Oh ja: van de campagne tegen McCain in 2008!

9. Het imago van de VS
Amerikanen zijn trots op hun land. Daarom wordt in het filmpje ook aandacht besteed aan het imago van de VS in het buitenland. En dat is door al Obama’s acties verbeterd, zo stelt de film. ‘Obama changed the way the world sees us.’

10. Tom Hanks en anderen
Tom Hanks is de ‘narrator’, de verteller van de film. Een gevierd Hollywood acteur die veel sympathie opwekt. Ook andere vertrouwenwekkende mensen komen  aan het woord, maar dan op het politieke vlak: Joe Biden, Bill Clinton, Rahm Emanuel, David Axelrod, Elizabeth Warren.

11. Change… is nog niet af
De grootste kracht van dit filmpje? Het inspireert. Dat komt door de mix van drama, leiderschap en het persoonlijke. In 2008 beloofde Obama ‘change’. Die term komt terug in de film: er was verandering beloofd, er is verandering gekomen. Maar het werk is nog niet af, concludeert het filmpje. Kortom: ‘four more years!’.

Kirsten Verdel

Hoe gaat Diederik Samsom het doen als nieuwe partijleider van de PvdA? Hoe was zijn campagne? Wat betekent dit voor de partij. Het PvdA-panel spreekt zich nog één keer uit over de opvolger van Cohen.

Het PvdA-panel bestaat uit PvdA’ers die het Haagse klappen van de zweep kennen: oud-voorzitter van de PvdA Michiel van Hulten; oud-Tweede Kamerlid en PvdA-lijsttrekker in Rotterdam Peter van Heemst; en Kirsten Verdel, zij leidde diverse PvdA-campagnes en was lid van het stafteam bij de campagne van Obama in 2008.

Michiel van Hulten
‘Eenduidiger had de uitslag niet kunnen zijn. De leden kwamen massaal op en brachten vol overtuiging hun stem uit op Diederik Samsom als nieuwe politiek leider van de PvdA.

Daarmee koos de PvdA voor jong, maar niet zo jong als Martijn van Dam; links, maar niet zo links als Lutz Jacobi; Europa-kritisch, maar niet zo kritisch als Ronald Plasterk; ervaren, maar niet zo ervaren als Nebahat Albayrak.

De campagne van Samsom stond vanaf dag 1 als een huis. Hij straalde (bijna letterlijk) energie uit, gaf eerlijke antwoorden op lastige vragen, bleef overeind in een mediastorm van interviews en debatten en wist het politieke te verbinden met het persoonlijke. Samsom bleef zichzelf. En authenticiteit wordt beloond.

Hij is niet de enige winnaar. Martijn van Dam profileerde zich met succes als kandidaat van de nieuwe ideeën. Lutz Jacobi werd een Bekende Nederlander. Het TV-programma EenVandaag voorspelde 10 dagen geleden vrijwel exact de uitslag.

De grootste winnaar is de PvdA zelf. De negatieve spiraal waarin de partij was beland lijkt met de verkiezing van Samsom voorlopig doorbroken. In de peilingen gaat het beter, nieuwe leden melden zich aan. De algemene verwachting dat een campagne waarin de kandidaten elkaar met respect bejegenen, niet aan kán slaan en wel saai moest worden, werd niet bewaardheid. Integendeel, meer dan een miljoen Nederlanders keken naar het laatste debat tussen de kandidaten. Politiek leeft, als het maar uit de achterkamers wordt gehaald.

Maar met een nieuwe leider is de PvdA er nog niet. Samsom moet kiezers terug zien te winnen van de SP, maar ook aantrekkelijk blijven voor kiezers in het midden. Hij moet hard oppositievoeren tegen het kabinet, zonder potentiële coalitiepartners van zich te vervreemden. Hij moet de behoudende achterban van zijn partij tevreden stellen, en tegelijk nieuwe kiezers aanspreken. Hij moet zich pro-Europees opstellen zonder Brussel slaafs te volgen. Als hij daarin slaagt is de kans groot dat hij bij de volgende verkiezingen zonder tegenkandidaat tot lijsttrekker wordt gekozen. Lukt dat niet, dan staat Lodewijk Asscher klaar om het stokje van hem over te nemen.‘

Peter van Heemst
‘Samsom maakt een droomstart. Mooier kan het bijna niet: meer PvdA-leden dan ooit hebben aan de ledenraadpleging meegedaan en de winst was al in de eerste ronde binnen.

Met Samsom heeft de PvdA de beste kandidaat gekozen. Een oude politieke wijsheid luidt: de leden vergissen zich nooit. Hij is goed gebekt, zowel richting Wilders als Roemers. Hij bedrijft politiek met passie en energie. Hij is Pauw- enPOWNedproof. En hij weet waar het economisch om draait.  Eén faux pas tijdens de campagne, harde kritiek op de burgemeester van Utrecht, heeft zijn winst niet ondermijnd. Net op tijd wist hij deze bom onschadelijk te maken.

Veel PvdA leden verwachten dat het duo Spekman/Samsom de PvdA zo sterk mogelijk in de startblokken zet voor de komende Tweede-Kamerverkiezingen. Onder leiding van Samsom wordt de oppositie harder en de bereidheid tot samenwerking met Rutte kleiner.

Is Samsom de gedoodverfde kandidaat-premier? Nee. En dat is eigenlijk zijn eerste grote dilemma: hoe beter hij meehelpt aan de snelle val van het kabinet hoe minder tijd hij heeft uit te groeien tot de lijsttrekker die de slag om het Catshuis met succes kan aangaan. En dus concurrenten als Lodewijk Asscher doet vergeten.

Hij heeft tijd nodig om te laten zien dat hij meer is dan een tussenpaus.
Zijn tweede dilemma is hoe om te gaan met de andere kandidaat fractievoorzitters. Het beste advies is: zet deze collega ‘s (die zoveel enthousiasme in en buiten de PvdA hebben los gemaakt) direct in op prominente plekken. Bind ze aan jezelf en aan de fractie. Martijn van Dam als vicefractievoorzitter zou een goede zet zijn.’

Kirsten Verdel
Met de partijdemocratie gaat het goed, zoveel is na de uitverkiezing van Diederik Samsom wel duidelijk. Met een opkomst van maar liefst 68,6 procent van de leden is in ieder geval bewezen dat er nog leven in de partij zit. Hoe veerkrachtig de PvdA daadwerkelijk is, zal de partij nu moeten gaan bewijzen. Met Diederik aan de leiding.

Samsom begint zijn avontuur als partijleider met een aantal speerpunten: de PvdA is volgens hem een ‘brede volkspartij, links van het midden’, hij heeft als doel voorlopig om oppositie te voeren tegen het kabinet en hij wil de PvdA weer de grootste partij van Nederland maken. Die drie zaken zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De PvdA zal met een helder tegengeluid tegen het kabinet moeten komen om weer kiezers te winnen en die moeten uit de vijver rond het midden van het kiezersspectrum komen.

Praktisch gezien betekent dit onder andere dat Samsom in stijl, uitstraling, humor en charisma voldoende indruk op de kiezers zal moeten weten te maken om hun vertrouwen te krijgen. Op korte termijn kan hij -als hij het goed doet- daar enorm veel winst mee boeken. Dat lukte Wouter Bos ook. Als bijkomend voordeel heeft Samsom de uitstraling van iemand die als een ideale schoonzoon ouderen weet te charmeren, maar door zijn jeugdige uitstraling ook een jonge generatie PvdA’ers kan inspireren.

De grote valkuil voor zowel Samsom als voor de PvdA als geheel, is het inhoudelijke verhaal. Mijn analyse van de belabberde staat van de partij begint niet een paar jaar geleden met dalende kiezersaantallen, maar meer zo rond het moment dat de ideologische veren van de partij werden geplukt. Misschien zelfs al eerder. De verzorgingsstaat leek volmaakt te zijn: in Nederland kreeg je voldoende kansen om iets van je leven te maken en als dat om welke reden dan ook mislukte, ving de overheid je wel op. Dat sloeg na enige tijd echter door: er was meer sprake van een overheidshangmat dan van een trampoline. Zo goed hadden we het. De partij werd lui. Geen ideologie meer nodig, de boel in de lucht houden leek voldoende.

Maar we weten nu dat de realiteit van 2012 grimmiger is. Nederland vergrijst. Er is crisis. We lopen achter met onderwijs. Komen in nood met gezondheidszorg. Weten nog steeds niet goed om te gaan met milieu en klimaat. Wat de PvdA meer dan wat ook nodig heeft, is een nieuw verhaal. Een nieuwe leider is één ding, maar de belangrijkste taak van Diederik Samsom zal niet zijn om goed oppositie te voeren, maar om een nieuw verhaal neer te zetten. ‘Nieuwe Energie’ was zijn campagneslogan. Ik hoop dat hij die nieuwe energie weet om te zetten in dat nieuwe verhaal.

1. Context
De opening van de film is helder: de kijker krijgt de vraag wat hij zich herinnert van eind 2008: de prachtige beelden van de Obama familie die op 8 november het podium in Chicago oploopt, of… de gigantische beurscrash die bijna tot de totale ondergang van de economie leidde. Het is duidelijk: als kijker moet je vooral dat laatste even in gedachten houden. De boodschap hier is: Obama stapte op een ongelooflijk moeilijk moment het Witte Huis in, zelden werd Amerika zo bedreigd!

2. Crisis
Hét grote probleem van Obama’s presidentschap en van de uitdaging waar Amerika zich voor vond staan, was de economische crisis, zo legt de film uit. Dat onderwerp is nog steeds top of mind bij de Amerikaanse kiezer: de crisis is nog niet afgelopen. Dat de film uitgebreid adresseert hoe Obama juist op dit onderwerp leiderschap heeft getoond en Amerika van de rand van de financieel-economische afgrond heeft weggetrokken is dus als boodschap uiterst relevant!

3. De gevolgen voor de gewone Amerikaan
Keer op keer laat de film zien wat de gevolgen voor ‘de gewone, hardwerkende Amerikaan’ zouden zijn als Obama niet had ingegrepen. Als de auto-industrie omvalt, als de gezondheidszorg slechter wordt, als we niet ingrijpen op Wall Street, dan betekent dat slecht nieuws voor die gewone Amerikanen. Obama heeft dat voorkomen. De boodschap hier is ook helder: Obama is er voor jou.

4. Veel bereikt!
Het is voor Obama heel belangrijk om te laten zien aan de kiezer wat hij allemaal heeft bereikt -voor hen- in de eerste periode van zijn presidentschap. In de campagnefilm wordt dat uitgebreid opgesomd: hij heeft de gezondheidszorg hervormt, de troepen uit Irak teruggehaald, Bin Laden gedood, de economie van de ondergang gered, geïnvesteerd in duurzaamheid en onderwijs, creditcardmaatschappijen en Wallstreet aangepakt, twee rechters in het hooggerechtshof benoemd, Don’t Ask Don’t Tell afgeschaft, etc. Kortom: ‘kijk eens wat Obama allemaal al heeft gedaan!’

5. Yes WE can!
De titel van de film is niet geheel toevallig ‘The road we’ve traveled’. In zijn verkiezingscampagne in 2008 was de boodschap: ‘ik denk dat we met Amerika die weg op moeten, maar dat kan ik niet alleen, dat moeten we samen doen. Gaan jullie met mij mee om de strijd samen aan te gaan?’ In deze film wordt daarom benadrukt dat ‘we’ het samen hebben gedaan. Dat komt terug in de titel en in veel voorbeelden. Maar…

6. Leiderschap tonen
…Eén van de belangrijkste aspecten waarop een president wordt beoordeeld is uiteraard leiderschap. Dit punt wordt ook zeer expliciet benoemd in de film. Niet alle beslissingen zijn in gezamenlijkheid genomen, soms moest Obama ook echt zelf de knopen doorhakken; soms moest hij zijn leiderschap tonen. Het ultieme voorbeeld daarvan was de actie waarbij Bin Laden werd gedood. In de film wordt daarover letterlijk gezegd: ‘it was the ultimate test of leadership’. Kortom: hierbij wordt deze specifieke actie als zodanig geframed. En dat is slim, want de uitkomst was iets waar ongeveer elke Amerikaan heel erg blij mee is. En dat levert vertrouwen van kiezers op, het belangrijkste wat je als politicus kunt krijgen (op hun stem na).

7. Persoonlijk, emotioneel, menselijk
Als er één probleem is waar Mitt Romney momenteel mee worstelt, dan is het wel dat hij als ontzettend glad, afstandelijk, saai en nep wordt gezien. Het is moeilijk voor kiezers om hem aardig of leuk te vinden. Obama’s campagne snapt goed hoe je er voor kunt zorgen dat kiezers zich kunnen identificeren met Obama als persoon. Daarom zit er ook een persoonlijk drama in de film verwerkt: Michelle (heel persoonlijk: zijn directe naaste) vertelt hoe Obama’s moeder leed aan kanker en hoe moeilijk het was om de benodigde gezondheidszorg te betalen. Dat is een emotioneel verhaal, wat in de film direct in een politieke context wordt gezet: Obama ging er voor zorgen dat zieke mensen de zorg over hun gezondheidskosten niet ook nog zouden moeten dragen!

8. Benchmarking
Tja, waar zet je je als president tegen af? Met wie vergelijk je jezelf? In dit filmpje wordt ook dat op slimme wijze aangepakt. Aan de ene kant wordt gezegd dat Obama een erfenis kreeg van zijn voorganger (zonder dat die overigens bij naam wordt genoemd in de film!) die zo erg was, dat Amerika er bijna aan ten onder was gegaan. Aan de andere kant worden grote namen genoemd in wiens voetsporen hij ‘dus’ noodgedwongen moest treden: ‘de grootste investeringen in economie en infrastructuur sinds Franklin D. Roosevelt’, ‘problemen met de gezondheidszorg waar twee Kennedy’s mee worstelden om daar verbetering in te krijgen die Obama nu eindelijk zou weten op te lossen’. Vergelijkingen met juist die twee ontzettend populaire presidenten (FDR, JFK) zijn geen toeval. Standing on the shoulders of giants.. dat is de boodschap.

9. De tegenstander framen
Mitt Romney, de meest waarschijnlijke tegenkandidaat in de race om het presidentschap komt dus ook aan bod. Hij wordt geframed (neergezet) als iemand die ver van de gewone, hardwerkende Amerikaan af staat. Een krantenkop wordt in beeld gebracht waarop Romney zegt dat de auto-industrie wat hem betreft best om mag vallen. De boodschap: Romney is ‘out of touch’ met de gewone Amerikaan. Hee, waar kennen we die boodschap ook alweer van? Oh ja: van de campagne tegen McCain in 2008!

10. Het imago van de VS
Amerikanen zijn trots op hun land. Althans, dat willen ze graag kunnen zijn. Daarom wordt in het filmpje ook aandacht besteed aan het imago van de VS in het buitenland. En dat is door al Obama’s acties verbeterd, zo stelt de film. ‘Obama changed the way the world sees us.’ Of dat daadwerkelijk zo is, hangt natuurlijk ontzettend af van wie je het vraagt, maar de stelligheid waarmee het wordt gebracht is voor de gemiddelde Democraat waarschijnlijk al overtuigend genoeg.

11. Vertrouwen en namedropping
Tom Hanks is de ‘narrator’, de verteller van de film. Een gevierd Hollywood acteur die veel sympathie opwekt. Een associatie van zo iemand met Obama is in dat opzicht goed. Maar ook andere vertrouwenwekkende mensen komen uitgebreid aan het woord in de film, maar dan op het politieke vlak: Joe Biden, Bill Clinton, Rahm Emanuel, David Axelrod, Elizabeth Warren. Allemaal mensen bij wie veel kiezers positieve associaties hebben. Ook dat is geen toeval.

12. Inspiratie
Wat was nu de grote kracht van Obama in 2008? Hij wist mensen te inspireren. Niet alleen in de Verenigde Staten, maar op de hele planeet. Dat is misschien nog wel de grootste kracht van dit filmpje: het inspireert. Dat komt door die mix van beeld, geluid en inhoud. Van drama, leiderschap en het persoonlijke. De 8 miljoen mensen die Obama de vorige keer voor zich had werken in de campagne, die wil hij weer op pad zien. Dat lukt alleen als hij hen inspireert.

13. Change… is nog niet af
Dé boodschap uit de campagne van 2008 was: change. Het moest anders. De campagnefilm laat die term meerdere keren terugkomen: er was verandering beloofd, er is verandering gekomen. Kortom: we zijn bijna full circle, maar… we zijn er nog niet! Er is vooruitgang met de economie, er is vooruitgang op al die dossiers die in dit filmpje aan bod zijn gekomen, maar er is nog veel werk te doen. Daar eindigt de film mee, dat het werk nog niet af is. Kortom: ‘four more years!’

Kirsten Verdel was stafmedewerker van Barack Obama op het landelijk hoofdkwartier van de Democraten in 2008

1. A war hasn’t been fought this badly since Olaf the Hairy, High Chief of all the Vikings, accidentally ordered 80,000 battle helmets with the horns on the inside.

2. “I spy with my little eye something beginning with ‘T’.”
Baldrick: “Breakfast! Breakfast always starts with tea!”

3. Baldrick, you wouldn’t recognize a subtle plan if it painted itself purple and danced naked on a harpsicord singing ‘subtle plans are here again’.

4. This will be the greatest moment in art since Mona Lisa walked into the studio and said, I’m feeling a little odd today.”

5. Blackadder: Baldrick, I would like to say how much I will miss your honest, friendly companionship.
Baldrick: Thank you, Mr B.
Blackadder: But, as we both know, it would be an utter lie. I will therefore confine myself to saying simply, ‘Sod off and if I ever meet you again, it will be twenty billion years too soon.’

6. Blackadder: ‘Baldrick, in the Amazonian rain forests there are tribes of Indians as yet untouched by civilisation who have developed more convincing Charlie Chaplin impressions than yours.’

7. “Baldrick, your brain is like the four headed, man-eating haddock fish beast of Aberdeen.”
“In what way? ”
“It doesn’t exist.”

8. This is a crisis. A large crisis. In fact, if you’ve got a moment, it is a twelve-storey crisis with a magnificent entrance hall, carpeting throughout; 24-hour portage, and an enormous sign on the roof, saying ‘This Is a Large Crisis’. A large crisis requires a large plan. Get me a ruler, two pencils and a pair of underpants.

9. Baldrick’s cooking – Rat au van. (A rat that’s been run over by a van.)

10. Now let me ask you some simple questions: is there are a saw in this bag?
Baldrick: No.
Edmund: A hammer?
Baldrick: No.
Edmund: A chisel?
Baldrick: No.
Edmund: A gun?
Baldrick: No.
Edmund: A false passport?
Baldrick: (thinks) No.
Edmund: A change of clothes?
Baldrick: Yes sir, of course I wouldn’t forget a change of clothes.
Edmund: Ah, now that’s something, let’s see…..a Robin Hood costume.
Baldrick: I put in a French peasant’s outfit first, but then I thought
‘What if you arrive in a French peasant’s village and they’re
in the middle of a fancy dress party?’
Edmund: And what if I arrive in a French peasant village, dressed in a
Robin Hood costume and there *isn’t* a fancy dress party?
Baldrick: Well, to be quite frank sir, I didn’t consider that eventuality

11. Baldrick : My favourite’s the Shadow. What a man! They say he’s half way to being the new Robin Hood.
Blackadder : Why only half way?
Baldrick : Well he steals from the rich, but he hasn’t gone round to giving it to the poor yet.

12. “Not to worry, my Lord. The arrow didn’t in fact, enter my body. No. By a thousand to one chance, my willy got in the way.”

Het is zo makkelijk en goedkoop om cynisch te doen over Kony 2012. ‘Maar ik ben juist trots dat Invisible Children actie heeft ondernomen om een oorlogsmisdadiger uit zijn schuilplaats te roken. Daarbij hebben ze onze hulp nodig’, stelt Kirsten Verdel.

Journaliste Edith Tulp uitte gisteren in de Volkskrant kritiek op de inmiddels meer dan 100 miljoen keer bekeken film ‘KONY2012′. In dit half uur durende filmpje wordt de wereld opgeroepen om te helpen om Joseph Kony, leider van de Lord’s Resistance Army (LRA) eindelijk opgepakt te krijgen. ‘Het Verzetsleger van de Heer van Joseph Kony opereert allang niet meer in Oeganda. Voor de hulpverleners is dat geen beletsel er massaal neer te strijken,’ zo stelde Tulp. Aansluitend betoogde ze dat de eindeloze crisiskaravaan zichzelf in stand houdt en argumenten bedenkt om in gebieden te blijven helpen terwijl allang geen hulp meer nodig is. Daarmee heeft ze een punt. Echter: die kritiek heeft niets te maken met het doel van Kony 2012. Specifiek tegen dat filmpje brengt ze drie hoofdargumenten in. Drie argumenten die klakkeloos zijn overgenomen uit andere media, terwijl ze aantoonbaar onjuist zijn.

Ten eerste schrijft Tulp: ‘Zo wordt nu in het filmpje van IC een oorlog gesuggereerd die in Oeganda is afgelopen. En dat al sinds zes jaar.’ Deze bewering is onjuist. In het filmpje wordt letterlijk gezegd dat het nu relatief veilig is in Oeganda, maar ‘Kony was still out there and had to be stopped.’ Op geen enkel moment in de film wordt gesuggereerd dat de oorlog nog bezig is. Wel wordt terecht gesteld dat de LRA nog steeds actief is. En Kony nog steeds op vrije voeten. Invisible Children, de organisatie achter KONY2012 wil dat hij eindelijk wordt opgepakt. Als doel van de film wordt in de film zelf letterlijk gezegd: ‘Its only purpose is to stop the rebel group, the LRA, and their leader, Joseph Kony. [...] When it finally ends by bringing Kony to justice.’ Zo simpel is het.

Als tweede punt brengt Tulp in: ‘Anders ook dan IC suggereert, zijn er op het moment geen 30 duizend kinderen ontvoerd.’ Ook deze bewering is onjuist. In de film wordt -wederom- letterlijk gezegd: ‘For 26 years, Kony has been kidnapping children into his rebel group, the LRA, it’s been over 30.000 of them.’ Daar staat dus niet dat Invisible Children zegt dat er nú 30.000 kindsoldaten bij de LRA actief zijn. Dit punt is breed uitgemeten in de media en wordt ook zonder tegengeluid herhaald door kranten als The New York Times, Washington Post en The Guardian. Het is voor mij een mysterie waarom dit soort gerenommeerde kranten wel de kritiek noemen, maar geen feitencheck doen.

Als laatste punt vraagt Tulp zich af waarom er geen kinderen worden ingezet in de actie. ‘Waarom worden ze weer tot niets in staat geacht en veroordeeld om zielig te blijven?’ Ook deze stelling is onjuist. Invisible Children werkt al jaren met Oegandese kinderen, die hun verhalen vertellen bij nationale overheden, de Verenigde Naties en andere organisaties. Die acties hebben er juist mede toe geleid dat de Amerikaanse president Obama actie heeft ondernomen. Onder druk van de acties van Invisible Children en andere organisaties stuurde hij eind 2010 honderd militaire adviseurs naar centraal Afrika. Let wel: naar Congo, Sudan en de Centraal Afrikaanse Republiek, omdat ze weten dat Kony niet meer in Oeganda zit. Dat wordt óók door Invisible Children bevestigd in het filmpje, waarmee meteen een ander kritiekpunt wordt weerlegd dat deze week vaak opdook, namelijk dat Kony 2012 zou beweren dat Kony nog in Oeganda was. Dat wordt nergens in het filmpje beweerd.

Kritiek
Er was ook andere kritiek op Kony 2012. Hoe zat het met de financiën? Werd het probleem niet gesimplificeerd? Had de actie niet een erg ‘neokoloniaal karakter’ van de westerling die het wel weer even op komt lossen? Ook al deze kritiek werd zonder weerwoord af te wachten op talloze plaatsen afgedrukt. De antwoorden zijn ook hier simpel: Invisible Children gebruikt drie methoden om de LRA te stoppen en getroffen lokale gemeenschappen in oostelijk en centraal Afrika te helpen: bewustwording, het inzetten van kijkers van de filmpjes in lobby-acties en het opzetten van lokale programma’s. Dat ‘slechts’ 31 procent van de fondsen naar die programma’s gaat is dus een rare stelling: programma’s maken maar eenderde van de methoden uit.

Simplificatie
Wat betreft simplificatie: Kony 2012 gaat over het oppakken van een oorlogsmisdadiger die in een periode van 26 jaar meer dan 30.000 kinderen heeft ontvoerd en hen de meest verschrikkelijke dingen heeft laten doen: het vermoorden van hun ouders, broertjes en zusjes, het verkrachten van meisjes en vrouwen. De filmmakers deden een belofte aan een van die kindsoldaten: ze zouden alles in het werk stellen om Kony te stoppen. ‘When it finally ends by bringing Kony to justice.’ Waarom zou deze simplificatie – Kony is de bad guy – erg zijn?

Het punt van het ‘neokoloniale karakter’ ten slotte is wat lastiger te adresseren. Daarbij gaat het niet zozeer om feiten, maar meer om een gevoel dat mensen daar over hebben. Maar ook hier zijn wel feiten te noemen: Kony 2012 doet een oproep aan íedereen om mee te helpen om Kony te pakken te krijgen. Dat een blank iemand dat doet, is dat erg? Invisible Children werkt veel samen met mensen uit de regio. 95 procent van de medewerkers in de lokale programma’s bestaat uit ‘locals’.

Vrije voeten
Nogmaals, het doel van Kony 2012 is om Kony gearresteerd te krijgen en hem te vervolgen voor misdaden tegen de menselijkheid, zoals Invisible Children zelf zegt. Laten we daar nu eens naar kijken. Als we dat doen, zien we dat Obama na alle druk dus die eerdergenoemde 100 soldaten stuurde, die moesten assisteren in het oppakken van Kony. In Kony 2012 wordt gezegd dat de druk op Obama moet blijven, omdat die soldaten anders wellicht weer teruggetrokken worden en Kony weer vrij spel heeft. Vergis je niet: in 2009 vielen er nog meer dan 1000 doden in Congo en Soedan toen een poging werd gedaan de LRA uit te schakelen. En in 2010 was de LRA weer actief en werden er weer kinderen ontvoerd. Niet meer in Oeganda nee, maar dat maakt niet uit. Actief zijn ze nog en Kony is nog steeds op vrije voeten.

Het is zo makkelijk en goedkoop om cynisch te doen over Kony 2012. Maar ik ben juist trots dat Invisible Children actie heeft ondernomen om een oorlogsmisdadiger uit zijn schuilplaats te roken. Daarbij hebben ze onze hulp nodig, zoals ze zelf terecht constateren. Het filmpje gaat niet alleen over Kony, maar ook over de macht die wij als kijker hebben. We worden gevraagd iets te doen. Te helpen. Laten we dat doen.

Kirsten Verdel is public affairs adviseur en campagnespecialist.